OTOMOTİV SANAYİSİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ

Otomotiv sanayii, Almanya ve Fransa öncülüğünde Avrupa’da doğmuş,Amerika Birleşik Devletleri(ABD)’nde gelişip, güçlenmiştir

Yüz yılı aşkın bir tarihi geçmişe sahip olan otomotiv sanayii faaliyetleri,başlangıçta otomobil üretimi ile başlamış ve Birinci Dünya Savaşı yıllarında ticariaraç üretimi de gerçekleştirilerek, toplam üretim içerisinde otomobil ağırlıklı olmaküzere sürekli bir gelişim ve değişim içerisinde olmuştur.Buhar gücüyle çalışan ilk araç, üç tekerlekli olarak ve esas itibariyle silahlarıçekmede kullanılmak üzere 1769 yılında Fransız Yüzbaşı Nicholas Joseph Cugnottarafından üretilmiştir. Ancak, saattaki hızı 3-4 km olan bu aracın çok yavaş vefonksiyonsuz oluşu kullanımını engellemiştir. Daha sonra, 1801 yılında İngilizRichard Trevithick, 1805 yılında Amerikan Oliver Evans tarafından bu çalışmalarsürdürülmüştür. Zaman içerisinde bu çalışmalar daha da geliştirilmiş ve örneğin, 1829yılında Sir Goldswort Guyney isimli bir İngiliz saatte 25 km hız yapabilecek buharlaçalışan aracı yapmıştır.Etienne Lenoir, içten yanmalı motoru 1860 yılında Paris'te keşfetmiş ve butarihten dört yıl sonrada Köln’deki Gasmotorenfabrik Deutz AG fabrikasında içtenyanmalı sabit motorların üretimine başlanmıştır. Bu fabrikanın kurucularından olanOtto, 1876 yılında ilk olarak dört silindirli içten yanmalı benzinli motorun üretiminigerçekleştirmiştir.İçten yanmalı motorlu, bugünkü anlamda modern bir otomobilin ilk olaraküretimi ise 1886 yılında Karl Benz ve Gottlieh Daimler tarafından gerçekleştirilmiş veotomobil kullanımı bu yıllardan sonra hızlı bir şekilde Avrupa’da yayılmıştır. Ayrıca,1893 yılında Amerika’da da içten yanmalı motorlu otomobil üretimi başlamış vegittikçe de üretim ve kullanımı artmıştır. Dünya genelinde otomobil marka sayısı,1880’de 8 adetten, 1885’te 50 ye, 1890 da ise 500 adede ulaşmıştır1. Bu araçlarınküçük atölyelerde, basit işleme aletleriyle, standart dışı ve işgücüne dayalı olarakyapıldığı göz önüne alınırsa, başlangıç yıllarında hızlı bir gelişme gösterdiğianlaşılmaktadır.Otomotiv sanayii öncülüğünde geliştirilen ve tüm sanayileri derindenetkileyen standart ölçülerde ve büyük miktarlarda üretime Henry Ford’un Model Totomobili üretimi ile başlanmıştır. Geniş pazar imkanlarının iyi analiz edilerekgerçekleştirilen büyük miktarlarda araç üretimiyle, düşük maliyette bir üretimsağlanmıştır. Seri üretim tekniğiyle üretilen bu otomobiller, 1920’de ABD’dekiaraçların yüzde 65-70’ini, Dünya’da ise yüzde 50’sini oluşturmuşlardır.Ticari araç üretimi ise otomobil üretimine göre daha sonraki yıllardagerçekleştirilmiştir. Örneğin, karavan ve otobüs üretimine 1912 yılında, kamyonüretimine ise Birinci Dünya Savaşı yıllarında başlanmıştır. Dolayısıyla, 20. yüzyılın ilk yıllarında dünya otomotiv sanayiinin çok hızlı birbüyüme gösterdiğini söyleyebiliriz. Tablo 1’ de görüldüğü gibi 1900 yılında Fransa veABD ağırlıklı olmak üzere toplam 9.500 adet olan üretim, daha sonraki yıllarda seriüretimin de sağladığı düşük fiyat avantajıyla oluşan talep artışıyla, 1915 yılında1.000.000 adetin üzerinde olmuştur. 1900-1915 yılları arasında yıllık ortalama yüzde37’lik bir üretim artışı sağlanmıştır.

Atila BEDİR

kasım 2002